Historia japońskiej motoryzacji - Toyota
Samochody osobowe marki Toyota to jedne z najbardziej pożądanych na świecie, a sam producent jest ważny nie tylko dla historii japońskiej motoryzacji, ale również z punktu widzenia innowacji, które zapoczątkowały prawdziwą rewolucję. Mowa oczywiście o napędach hybrydowych. Jednak wiele osób może nie zdawać sobie sprawy z faktu, że np. cała historia rozpoczęła się od przemysłu włókienniczego. Poznaj dzieje marki Toyota i , najważniejsze technologie i najważniejsze modele.
Spis treści:
2.1 Dlaczego Toyota a nie Toyoda?
- Toyota Production System - fundament sukcesu
- Toyota Corolla - narodziny legendy
- Toyota jako pionier hybrydowej motoryzacji
5.1 Toyota Prius - hybryda pierwszej generacji
5.2 Rozwój napędów hybrydowych Toyoty
6.1 Toyota RAV4 EV
6.2 Beyond Zero
7.1 Toyota Corolla
7.3 Toyota Camry
7.4 Toyota Supra
7.5 Toyota Celica
7.6 Toyota RAV4
7.7 Toyota Prius
Od krosien do motoryzacji
Historia marki Toyota rozpoczyna się w 1918 r., kiedy Sakichi Toyoda założył firmę Toyoda Spinning and Weaving. Zajmowała się projektowaniem maszyn tkackich, a przełomem było opracowanie w 1924 r. krosna, które było zdolne do samoczynnego zatrzymania pracy w razie zerwania nici. W 1929 r. Toyoda sprzedał prawa patentowe brytyjskiej firmie Platt Brothers, a pieniądze przekazał swojemu synowi - Kiichiro Toyodzie, który zgłębiał temat produkcji samochodów. Odbywał m.in. podróże badawcze do Europy i Stanów Zjednoczonych, gdzie poznawał tamtejszą motoryzację.
Narodziny działu motoryzacyjnego
Początkowo motoryzacyjny biznes Toyody działał w ramach Toyoda Automatic Loom Works. W 1934 r. powstał pierwszy sześciocylindrowy silnik Type A. Rok później zaprezentowano dwa prototypy - samochód osobowy A1 oraz ciężarówkę G1. W 1936 r. na rynek trafił pierwszy seryjnie produkowany model marki Toyota i był to Type AA. Japończycy wzorowali się tutaj na stylistyce amerykańskich sedanów. Dopiero rok później powstała firma Toyota Motor Co., Ltd.
Dlaczego Toyota a nie Toyoda?
Wydawałoby się, że logicznym jest nazwanie marki od nazwiska założyciela. Jednak nazwa Toyota była lepsza marketingowo i bardziej symboliczna. Jej zapis w katakanie wymagał 8 pociągnięć pędzla, co w kulturze japońskiej jest uznawane za szczęśliwe. Przesąd odnosi się do japońskiej sztuki kaligrafii, a konkretnie do „Ośmiu Uderzeń Pędzla”, które symbolizują harmonię, równowagę i optymalny przepływ energii.
Toyota Production System - fundament sukcesu
Na początku lat 50. ubiegłego stulecia Taiichi Ohno oraz Eiji Toyoda opracowali filozofię Toyota Production System. Główne filary Toyota Production System to:
- just-in-time - produkcja dokładnie wtedy, kiedy jest potrzebna,
- jidoka - natychmiastowe wykrywanie błędów,
- muda - eliminacja marnotrawstwa,
- kaizen - ciągłe doskonalenie.
Podejście just-in-time składa się z kilku elementów. Są nimi dostosowanie tempa produkcji do tempa sprzedaży, pobieranie części w kolejnych etapach produkcji od poprzednich tylko wtedy, kiedy zajdzie taka potrzeba oraz dążenie do minimalizacji przestojów. Dlatego jednym z fundamentów systemu stało się unikanie partii produkcyjnych. Zamiast tego Toyota produkuje swoje modele w krótkich cyklach produkcyjnych. Praca jest ustandaryzowana, a każdy proces dokładnie opisany.
Z kolei filozofia Jidoka jest tłumaczona jako automatyzacja z ludzką twarzą i polega na zdolności do natychmiastowego wykrywania błędów i zatrzymania produkcji. Każdy pracownik ma nie tylko prawo, ale również obowiązek zatrzymać linię produkcyjną, gdy znajdzie błąd. Jednocześnie Toyota stara się opracowywać części do swoich aut w taki sposób, by można je było zamontować tylko w jeden sposób, co pozwala unikać pomyłek.
Eliminacja marnotrawstwa polega na unikaniu działań, które nie dodają wartości z punktu widzenia klienta, a są nimi:
- nadprodukcja,
- oczekiwanie,
- zbędny transport,
- nadmierne przetwarzanie,
- zapasy,
- zbędny ruch pracowników,
- defekty i poprawianie braków.
Toyota Corolla - narodziny legendy
W latach 60. Toyota stworzyła samochód, który zapewnił jej ogromny sukces. Japonia przeżywała wtedy boom gospodarczy, a Stany Zjednoczone powoli zmierzały ku kryzysowi paliwowemu. Inżynier Tatsuo Hasegawa postawił sobie za cel stworzenie auta, które będzie większe od modelu Publica z silnikiem o pojemności 0,8 l i zaoferuje coś więcej bogacącym się Japończykom.
Prace ruszyły w 1962 r. Założenia dla samochodu były następujące:
- ma mieć cztery drzwi i cztery pełnowymiarowe miejsca dla rodziny,
- osiągi mają pozwalać na poruszanie się po drogach szybkiego ruchu,
- koszty eksploatacji muszą być niskie,
- konstrukcja ma być trwała i niezawodna.
Corolla zadebiutowała w 1966 r. i wzięła swoją nazwę od łacińskiego słowa, które oznacza „mały wieniec” lub „korona”. Auto pozycjonowano wyżej niż Publica i niżej niż Crown. Pierwsza generacja miała silnik o pojemności 1100 cm3 o oznaczeniu K i napęd na tylną oś. W przednim zawieszeniu zastosowano rzadkie wtedy kolumny MacPhersona, a drążek 4-biegowej skrzyni umieszczono w podłodze. W pierwszym roku sprzedano ponad 100 tys. samochodów.
Prawdziwy boom na ten model rozpoczął się na początku lat 70., kiedy świat stanął przed obliczem kryzysu paliwowego. Niskie spalanie, praktyczność i trwałość sprawiły, że Corolla stała się hitem sprzedażowym na całym świecie. W sierpniu 2021 r. auto przekroczyło pułap 50 mln sprzedanych egzemplarzy i tym samym pobiło Volkswagena Beetle, stając się najczęściej kupowanym autem na świecie. Pod względem sprzedaży Toyota znacząco wyprzedza inne japońskie marki samochodów.
Toyota jako pionier hybrydowej motoryzacji
Obecnie w przypadku marki Toyota modele hybrydowe stanowią trzon oferty napędów japońskiego producenta. Choć pierwsza hybryda pojawiła się w 1997 r., to prace nad tym napędem rozpoczęły się jeszcze na przełomie lat 80. i 90. Już wtedy Toyota zaczęła dostrzegać trzy poważne problemy, mogące w przyszłości zmienić świat motoryzacji:
- rosnące zużycie paliw kopalnych przy jednoczesnym kurczeniu się naturalnych zasobów,
- zaostrzające się normy emisji spalin,
- ograniczenia w rozwoju klasycznych silników benzynowych.
To wszystko sprawiło, że Toyota postanowiła stworzyć pojazd z silnikiem hybrydowym, gdzie głównym źródłem energii pozostanie benzyna, ale dodatkowo pod maskę trafi silnik elektryczny. Dzięki temu auto zachowa swoją wydajność i praktyczność użytkowania, ale jednocześnie będzie zużywać mniej paliwa i generować mniej szkodliwych substancji.
Toyota Prius - hybryda pierwszej generacji
W 1992 r. powstał projekt badawczy G21 Project znany też jako Global 21st Century Project. Jego celem było stworzenie napędu, który zużyje o połowę mniej paliwa niż klasyczne silniki benzynowe. Inżynierowie Toyoty wiedzieli, że jednostki spalinowe będą ograniczane, ale jednocześnie było za wcześnie na wprowadzenie samochodu w pełni elektrycznego.
Toyota badała trzy rozwiązania:
- hybryda szeregowa - silnik spalinowy pełni funkcję generatora prądu,
- hybryda równoległa - silnik spalinowy i elektryczny równolegle napędzają koła,
- układ mieszany - łączy obie te koncepcje.
Wygrał trzeci wariant, którego głównym elementem jest przekładnia planetarna. Najważniejsze cechy przekładni planetarnej to:
- płynne połączenie napędu spalinowego i hybrydowego,
- rezygnacja z klasycznej skrzyni biegów,
- umożliwienie silnikowi benzynowemu pracy w zakresie najwyższej sprawności.
W 1997 r. zadebiutował model Prius, który był pierwszym seryjnie produkowanym samochodem hybrydowym na świecie. Początkowo sprzedawano go tylko w Japonii, a dopiero w 2000 r. trafił na globalne rynki. Napęd stanowiło połączenie silnika spalinowego 1.5 o mocy 58 KM z silnikiem elektrycznym o mocy odpowiadającej 40 KM.
Samochód miał takie innowacyjne technologie Toyoty jak pełna rekuperacja energii hamowania, automatyczne wyłączanie silnika spalinowego i możliwość jazdy wyłącznie z użyciem silnika elektrycznego przy niskich prędkościach.
Rozwój napędów hybrydowych Toyoty
Po sukcesie modelu Prius Toyota wiedziała, że obrała właściwy kierunek i zaczęła rozwijać swoje napędy:
- 2003-2009 - opracowano Boost Converter, który jest przetwornicą zwiększającą napięcie do 500V i tym samym moc silnika elektrycznego do 68 KM przy zachowaniu tych samych rozmiarów baterii;
- 2009-2015 - silnik 1.5 został zastąpiony jednostką 1.8, opracowano lżejsze podzespoły (inwerter, przekładnia), a także wprowadzono elektryczną pompę wody, co uprościło konstrukcję i zwiększyło jej niezawodność, zaprezentowano napęd Plug-in Hybrid;
- 2015-2022 - wprowadzenie architektury Toyota New Global Architecture - silnik benzynowy osiąga sprawność na poziomie 40 proc., silniki elektryczne ułożono na dwóch osiach zamiast na jednej, zaczęto stosować lżejsze baterie litowo-jonowe, zwiększono pojemność silników benzynowych (np. 2.0 w Corolli);
- 2023 - obecnie - wprowadzono większe i lżejsze akumulatory litowo-jonowe, mocniejsze napędy (np. 230 KM w wersji z silnikiem 2.5), zasięg elektryczny dla modeli PHEV wynosi od 70 do 100 km, co pozwala np. w mieście poruszać się głównie z wykorzystaniem wyłącznie napędu elektrycznego.
Toyota nowej ery - samochody elektryczne
Dla wielu może być zaskoczeniem, że Toyota rozpoczęła prace nad napędami elektrycznymi jeszcze wcześniej niż nad hybrydowymi. W 1970 r. powstała Toyota Commuter - mały miejski trójkołowiec, który rozpędzał się do 40 km/h i miał ołowiane akumulatory. W 1973 r. opracowano prototyp Toyota EV2, gdzie testowano system odzyskiwania energii elektrycznej z hamowania.
Toyota RAV4 EV
Pierwszym samochodem elektrycznym marki Toyota był model RAV4 EV. Zaprezentowano go w 1996 r. i sprzedawano tylko w Kalifornii. Auto produkowano aż przez 7 lat. Zasięg akumulatorów wynosi do 190 km. W 2010 r. Toyota nawiązała współpracę z Teslą, by stworzyć drugą generację elektrycznej RAV4.
Beyond Zero
W 2021 r. Toyota zaprezentowała aż 15 prototypów aut elektrycznych. Stworzono dedykowaną platformę e-TNGA, która ma architekturę modułową i obsługuje każdy rodzaj napędu (FWD, RWD i AWD). W 2023 r. zadebiutowała Toyota bZ4X - w pełni elektryczny SUV, który oferuje zasięg do 569 km (WLTP) oraz napęd na przednią oś lub wszystkie koła.
Elektryczna nowa fala
Obecnie Toyota rozszerza swoją obecność w segmencie aut elektrycznych. Do gamy dołączyły m.in. sedan bZ3 stworzony przy współpracy z chińskim BYD, elektryczne PROACE, miejski Urban SUV oraz C-HR+. Producent ma też własną fabrykę ogniw.
Najważniejsze modele marki Toyota
Toyota Corolla
To koń pociągowy sprzedaży marki Toyota i jeden z najważniejszych samochodów w jej historii. Corolla zaczynała swoją karierę jako sedan i coupe, później pojawiły się wersje liftback, a następnie hatchback, sedan i kombi. Od początku istnienia ma jeden cel - być praktycznym, kompaktowym i niezawodnym samochodem dla całej rodziny. Klienci z całego świata pokochali te auta z Japonii, o czym świadczy ich rekordowa sprzedaż.
Toyota Land Cruiser
Land Cruiser to prawdziwa legenda bezdroży, która współcześnie stała się samochodem luksusowym przy jednoczesnym zachowaniu swoich właściwości terenowych. Pierwsza generacja powstała w 1951 r. i od początku auto było przeznaczone do pracy w ekstremalnych warunkach. Dlatego zyskała zaufanie organizacji pozarządowych, służb mundurowych i ratunkowych oraz wojska.
Toyota Camry
Choć można powiedzieć, że Camry nie wyróżnia się niczym w gąszczu sedanów, to jednocześnie jest tak dobra, że Amerykanie oszaleli na jej punkcie. To najlepiej sprzedający się sedan w USA. Nawet gdy model ten na jakiś czas zniknął z Europy, to za oceanem cały czas był modernizowany.
Toyota Supra
Japoński producent ma w swojej historii również sportowe epizody, a ich świadectwem jest chociażby Supra. To coupe, które zawładnęło wyobraźnią miłośników motoryzacji z całego świata. Największą sławę zyskała IV generacja tego modelu, która przeniknęła do popkultury w filmach i grach komputerowych. Samochód zasłynął nie tylko charakterystycznym wyglądem, ale przede wszystkim trwałym silnikiem 2JZ-GTE, który jest uwielbiany przez tunerów. Współcześnie Supra powróciła, ale już nie cieszy się takim uznaniem, choć bazuje na udanej platformie BMW Z4.
Toyota Celica
Kolejne sportowe auto ze stajni Toyoty. Celica to małe, lekkie coupe. Produkowano ją w latach 1970-2006. Model ten zyskał sławę za sprawą wersji GT-Four, która święciła triumfy na trasach Samochodowych Rajdowych Mistrzostw Świata (WRC) i zdobywała tytuły mistrzowskie w latach 90. ubiegłego stulecia. Wtedy GT-Four była przystępna cenowo dla przeciętnego klienta, a teraz stanowi obiekt westchnień i lokatę kapitału.
Toyota RAV4
Toyota lubi wyprzedzać konkurencję. Model RAV4 pojawił się w 1994 r. i był pierwszym na rynku kompaktowym SUV-em. Choć zwykle modele wyprzedzające swoje czasy giną w odmętach historii, to w tym przypadku było inaczej. RAV4 jest marką samą w sobie. Nawet auta z pierwszych generacji cały czas trzymają wysokie ceny na rynku wtórnym.
Toyota Prius
Pierwszy hybrydowy samochód Toyoty i pierwszy w ogóle seryjnie produkowany model z tego typu napędem. Początkowo uważano ją za coś ekscentrycznego i piętnowano ze względu na kiepskie osiągi. Jednak z czasem dorosła, a jej trwałość urosła do rangi legendy. Wytrzymały napęd i przestronne wnętrze sprawiają, że stała się ulubienicą taksówkarzy na całym świecie.
Podsumowanie
Co roku na świecie sprzedają się miliony samochodów marki Toyota, która uchodzi za innowacyjną i niezawodną. To jeden z największych i najważniejszych producentów w historii motoryzacji. Ma na swoim koncie nie tylko praktyczny hit w postaci modelu Corolla, ale również jest pionierem w kwestii wprowadzenia na rynek samochodów hybrydowych. Nie należy też zapominać o kultowych autach sportowych, w tym modelach Supra MK IV oraz Celica GT-Four. Jeżeli szukasz niezawodnego, dobrze wyposażonego i innowacyjnego japońskiego samochodu, Toyota jest najlepszym adresem.
